Tekstil ve hazırgiyim merkezlerinden Laleli, Merter ve Osmanbey’de, Rusya-Ukrayna Savaşının yarattığı kayıp yıllardır telafi edilemezken Balkanlar ve Orta Asya pazarları da elden gitmek üzere. Sektörün kalbinin attığı yerler, yurtdışı alıcısı için artık bavul ticaretinin ya da kargo ticaretinin değil, pahalılığın adresi haline geldi. Alıcılar ucuza yönelirken ancak açık vadeyle, borca mal verirse müşteri bulabilen toptancılar artık umutlarının tükenmek üzere olduğunu ifade etti.

Laleli Sanayici ve İş İnsanları Derneği Başkanı Gıyasettin Eyüpkoca’nın aktardığına göre Laleli, Merter ve Osmanbey’in en iyi dönemlerindeki 16 milyar dolarlık geliri yüzde 70 düştü. Geçmişte Rusya’daki alım gücünün yüzde 60 gerilemesi ve ardından gelen savaş bu kaybın fitilini ateşlese de bugün gelinen noktada Türkiye’de fırlayan üretim maliyetleri de ana etkenlerden. Eyüpkoca şunları söyledi:

“Bizim ölçeğimizde üretim yapan ülkelerle aramızda yüzde 40 fiyat farkı var. Çin vizeyi kaldırınca bize yolcu olarak gelenlerin hepsi Çin’e gitti. Üretim ve ticaretin rahatlayacağına dair de, savaşın biteceğine dair de bir işaret görmüyoruz. Küçülmeler kaçınılmaz”.

BÖLGEYE İLGİ AZALDI

Laleli’de konuştuğumuz toptancı firma yetkililerinden biri, 187 çalışandan 102’sini son iki yılda işten çıkarmak zorunda kaldıklarını ve büyük operasyonlu firmalarının hepsinde aynı oranda küçülme gerçekleştiğini söyledi. Son durumu şöyle özetledi:

“25 dolara sattığımız bir elbise 45 dolara çıktı. Önceden müşteri bizim ayağımıza gelirdi, şimdi biz Orta Asya’da fuarlarda müşteri ikna etmeye çalışıyoruz. O pazarda da yüzde 50 kaybımız var. Toptancılar yabancı müşteriyi kaybetmemek için müşteriyi finanse etmeye başladı. 5 yıldızlı otelde tatil bile teklif ediyoruz gelsinler diye. Artık sezon başlarında sadece 1’er hafta iş oluyor o kadar”.

30 senedir satış görevlisi olarak çalışan Lale Babalıya ise eskiden mağaza için kiralanacak ya da satın alınacak boş yer bulunamaz, mağazalar için “hava parası” bile ödenirken bugün potansiyel müşteri olmadığı için boş yerlerin ilgi görmediğini belirtti. Babalıya, “Stok yapmaktan vazgeçildi. Buraya üretilen kıyafetlerin tarzı iç piyasaya da uymuyor. Firmalar 2015 öncesindeki hacmin ancak yüzde 40’ıyla döndürmeye çalışıyor” dedi. Bir başka mağazanıın müdürü K.Ş., Orta Asya ülkelerinde AVM’lerin çoğalmasının da olumsuz etkisine dikkat çekerek “Bizler butikçilerle iş yapan firmalarız ama onlar cazip fiyatlı zincir mağazaların artmasıyla geri planda kaldı. Haliyle ucuz ürün için, bizim 90 dolara sattığımızı 40 dolara satan Çin’e yöneldiler. Yeni butik mağazacılık için yatırım yapan da yok, aksine hep geri gidiyor” dedi.

Üretim ayağındaki daralmaya ilişkin ise “Haftada bin ürün dikerken şimdi haftada 100 ürün dikip aynı paraya satmak istiyorlar” diyen K. Ş., kumaş hariç dikim, ütü ve paketlemeden oluşan maliyetin 5 dolardan 12 dolara çıktığı söyledi.